4 daq.

Kreditga oid 7 muhim atama

Kredit hisoboti, skoring bali va kredit limitidan foydalanish bir-biriga bogʻliq, ammo turli tushunchalardir. Yetti asosiy atamani bilish hisobot va kredit shartlarini aniqroq tushunishga yordam beradi.

Qo‘l bir nechta bo‘sh o‘quv kartochkalarini yelpig‘ichdek ushlab turibdi, bittasi oldinga chiqarilgan.

Kredit haqida qaror qilayotganda oʻxshash eshitiladigan atamalarni adashtirish oson. Quyidagi yetti tushuncha hisobotni oʻqish, ariza oqibatini baholash va kreditorga aniq savollar berishga yordam beradi.

1. Kredit hisoboti va 2. skoring bali

Kredit hisoboti kreditlar, qoldiqlar, toʻlov holati va soʻrovlar haqidagi yozuvlar toʻplamidir. Skoring bali esa muayyan modelning shu va boshqa ruxsat etilgan maʼlumotlar asosidagi raqamli bahosidir. Hisobotda xato boʻlsa, bal ham notoʻgʻri maʼlumot taʼsirida qolishi mumkin.

3. Qattiq soʻrov va 4. yumshoq soʻrov

Kredit boʻyicha qattiq soʻrov odatda yangi kredit arizasini baholash bilan bogʻliq va ayrim modellarda skoringga taʼsir qilishi mumkin. Yumshoq soʻrov koʻpincha maʼlumot uchun yoki dastlabki baholashda ishlatiladi. Mahalliy tasnif va taʼsirni xizmat koʻrsatuvchidan tekshiring.

5. Kechiktirilgan toʻlov

Shartnomadagi muddatda bajarilmagan toʻlov kechiktirilgan toʻlov hisoblanadi. U penya, qoʻshimcha xarajat va hisobotdagi salbiy yozuvga olib kelishi mumkin. Aniq oqibat shartnomaga bogʻliq.

6. Kredit limitidan foydalanish

Bu ishlatilgan limitning jami mavjud limitga nisbati. Masalan, limit 10 million soʻm, qarz 4 million soʻm boʻlsa, limitdan foydalanish 40 foiz. Model bu koʻrsatkichdan foydalansa, yuqori ulush moliyaviy bosim belgisi sifatida koʻrilishi mumkin.

7. Kredit tarixi yetarli emasligi

Baholash uchun yozuvlar kam boʻlsa, kredit tarixi kam maʼlumotli deb tavsiflanadi. Bu yomon tarix degani emas. Lekin kreditor qoʻshimcha maʼlumot talab qilishi mumkin.

Xorijda qoʻllanadigan “forbearance” (toʻlov shartlarini vaqtincha yengillashtirish) yoki xorijiy skoring modellari versiyalari kabi atamalar alohida tizim va shartlarga tegishli. Ularni Oʻzbekistondagi universal mahsulot yoki model deb qabul qilmang.

Taʼriflarni qanday qoʻllash

Avval hisobotdan faktni toping, soʻng uning taʼsirini rasmiy manbadan aniqlashtiring. Faqat bal paydo boʻlishi uchun kredit ochmang.

Amaliy xulosalar

Hisobot faktlar, bal esa model bahosidir.
Soʻrov turini arizadan oldin aniqlang.
Limitdan foydalanishni foizda hisoblang.
Qisqa tarixni yomon tarix deb bilmang.

Keyingi qadam

Kredit hisobotingizdan tushunarsiz uchta atamani belgilang va ularning rasmiy taʼrifini xizmat koʻrsatuvchidan soʻrang.

Hisobotingizni tushunib oling

Rasmiy kredit hisobotingizni yuklang va oddiy tilda tushuntirish oling.

Boshlash

Keyingi maqola: Katta maʼlumotlar asosidagi kredit skoringi: model qanday quriladi va qarz oluvchiga nima muhim