Internet va mobil qurilmada xavfsizlik uchun 10 qoida

Bank, savdo va muloqot ilovalari bir qurilmada ishlaganda bitta buzilgan parol yoki zararli ilova bir nechta hisobga xavf tugʻdirishi mumkin. Firibgarga bankni buzish shart emas: odamni kod aytishga yoki zararli dasturni oʻrnatishga ishontirishning oʻzi yetadi. Xavfsizlik alohida vosita emas, bir necha mustaqil himoya darajasidan iborat muntazam odatlar yigʻindisidir.

1. Har bir muhim hisob uchun alohida uzun parol yarating. Ism, tugʻilgan sana yoki telefon raqamini parolga qoʻshmang. Ishonchli manbadan olingan parol menejeridan foydalaning.
2. Mavjud boʻlsa koʻp bosqichli tasdiqlashni yoqing, ayniqsa asosiy elektron pochta uchun: boshqa hisoblar koʻpincha shu pochta orqali tiklanadi.
3. Parol, PIN-kod, CVV/CVC xavfsizlik kodi va bir martalik kodni hech kimga aytmang. Qoʻllab-quvvatlash xodimi operatsiyani tasdiqlash uchun maxfiy maʼlumotni aytib turishingizni soʻrashi kerak emas.
4. Telefon va kompyuter ekranini qulflang. Biometrik himoyadan foydalansangiz ham, zaxira PINni maxfiy tuting va maxfiy operatsiyalarni begona qurilmada bajarmang.

1. Kutilmagan havola yoki ilovani ochmang. Joʻnatuvchi tanish boʻlsa ham, uning hisobi buzilgan boʻlishi mumkin. Kutilmagan xatdagi havola orqali bankka kirmang: saqlangan ilovani oching yoki manzilni oʻzingiz kiriting.
2. Sayt manzilini toʻliq tekshiring. Qulf belgisi (https) ulanish shifrlanganini koʻrsatadi, lekin saytning halol ekanini kafolatlamaydi.
3. Shoshiltirib maʼlumot soʻragan xabarni mustaqil tekshiring. Xabardagi raqam oʻrniga tashkilotning rasmiy ilovasi yoki oʻzingiz topgan sayt orqali bogʻlaning.

1. Ilovani faqat rasmiy ilovalar doʻkonidan yuklang. Dastur ishlab chiquvchisi, sharhlar va soʻralayotgan ruxsatlarni tekshiring. Tizim va ilovalarni yangilang: yangilanishlar maʼlum xavfsizlik zaifliklarini tuzatishi mumkin.
2. Qurilmada parol va karta maʼlumotini ochiq faylda saqlamang. Maxfiy maʼlumotni messenjerda oʻzingizga yuborish ham xavfsiz saqlash usuli emas. Notanish ommaviy tarmoq orqali toʻlov qilmang; zarur boʻlsa, oʻzingizning mobil ulanishingizdan foydalaning.

1. Ijtimoiy tarmoqdagi ochiq maʼlumotni cheklang. Tugʻilgan sana, safar rejasi, hujjat surati yoki xavfsizlik savoliga javob boʻlishi mumkin boʻlgan maʼlumot firibgarga yordam beradi.

Hisobda siz amalga oshirmagan operatsiya yoki kirish xabari paydo boʻlsa, bank yoki xizmatga rasmiy kanal orqali kechiktirmay murojaat qiling. Qurilma zararlangan deb gumon qilsangiz, parolni boshqa ishonchli qurilmadan almashtiring. Telefon yoʻqolsa, qurilmani bloklashning rasmiy funksiyalaridan foydalaning va imkon qadar tezroq tekshirilgan aloqa kanallari orqali operator va bankka murojaat qiling. Aniq tartib ularning joriy tartib-qoidalariga bogʻliq.

• Har bir moliyaviy hisobda alohida parol ishlating: bu bitta sizib chiqishdan zararni cheklaydi.
• Asosiy elektron pochtani ayniqsa ehtiyotkorlik bilan himoyalang.
• Havola, https belgisi va logotip saytning haqiqiyligini oʻzi tasdiqlamaydi.
• Ilova ruxsatlari va ishlab chiquvchisini tekshiring.
• Yangilanishlar maʼlum zaifliklarni yopishga yordam beradi.
• Qurilma va ijtimoiy tarmoqda oshkor qilinadigan shaxsiy maʼlumotni cheklang.

Eng muhim uchta hisobingiz, avvalo asosiy pochta, parolini uzun va noyob parolga almashtiring hamda mavjud boʻlsa, koʻp bosqichli tasdiqlashni yoqing.